Girişim Sermayesi Bülteni 14. Sayı

Güncelleme tarihi: Mar 28



I. Birleşme & Devralmalar


YAPAY ZEKA

  • Barselona merkezli AI (Artifical Intelligence) girişimi Vilynx yaklaşık 50 milyon dolar karşılığında Apple tarafından satın alındı. Vilynx, videolarda yer alan içeriklerin analiz edilmesi ve videoların anlaşılması amacıyla yapay zeka araçları geliştiren bir girişim. Apple bu satın almanın ardındaki amacı açıkça duyurmamış olsa da, şirket tarafından sıkça satın alınan küçük teknoloji girişimleri göz önüne alındığında Apple’ın Siri ve Apple TV, Music ve benzeri uygulamalarını yapay zeka ile geliştirmek amacıyla bu satın almayı gerçekleştirdiği ortada. Bloomberg’in verdiği habere göre Vilynx bünyesinde çalışan 50 kadar veri analisti ve mühendis de Apple bünyesinde çalışmaya devam edecek ve girişimin Barselona ofisi, Apple’ın yapay zeka araştırmaları için bir merkez haline gelecek.[1]

VISA

  • 2004’te kurulmuş olan ve 9 Latin Amerika ülkesinde 5 milyonun üzerinde aktif kullanıcıya ve 50’den fazla müşteriye sahip; hükümetlerin, kredi verenlerin, işlemcilerin ve hükümetlerin ödeme raylarına tekil bir bağlantı aracılığıyla ulaşmasına hizmet eden API (uygulama programlama arayüzü) geliştiricisi bir fin-tech olan YellowPepper, henüz çok kısa bir süre önce Britanya merkezli Global Processing Services adlı ödeme teknolojileri girişimine yatırım yapmış olan Visa tarafından satın alındı. Visa’nın Latin Amerika ve Karayipler’deki bölgesel başkanı Eduardo Coello’ya göre, YellowPepper tarafından sunulan teknoloji, bir “uluslararası bağdaştırıcı” görevi görerek, Visa’nın herhangi bir bankacılık işleminin gerçekleştirilmesi ve paranın güvenli transferi için yegane erişim noktası olma amacını ifade eden “şebekeler şebekesi” stratejisine katkı sunacak. Ayrıca söz konusu satın alma, Visa’nın gerçek zamanlı itiş ödeme platformu Visa Direct ve sınır ötesi B2B şebekelerine karta dayanmaksızın ödeme gerçekleştirme sistemi Visa B2B sisteminin entegrasyonuna olumlu katkı sunması bekleniyor.[2]

BIOTECH

  • Alman ecza devi Bayer, ABD merkezli biyofarmasötik şirketi AskBio’yu 4 milyar dolar karşılığında satın aldı. Bayer’in açıklamalarına göre satın alma 2 milyar dolarlık bir ön satın alma ödemesi ve sonrasında 2 milyar dolara yakın, başarı temelinde kilometre taşı ödemelere dayanıyor. Aynı zamanda Bayer’in yönetim kurulu başkanlığı ve CEO’luğu görevlerini yürüten Werner Bauman tarafından yapılan açıklamaya göre söz konusu satın alma işlemi sonucunda Bayer’in hücre ve gen tedavisi çalışmaları hız kazanacak ve çığır açıcı bilimsel araştırmalar gerçekleştirilerek genlerdeki kusurlardan kaynaklanan hastalıkların engellenmesi ve erken aşamada tedavisi mümkün kılınabilecek. Bu da şirketin gelecekteki büyümesine katkıda bulunacak.[3]

ELEKTRONİK ÖDEME

  • ABD merkezli entegre ödeme çözümleri sunan Repay Holding, B2B ödeme çözümleri sunan hizmet sağlayıcısı CPS Payment Services adlı fintech kuruluşunu 15 milyon dolarlık kısmı anlaşmanın tamamlanmasına yakın ve geri kalan 78 milyonluk kısmı Aralık 2021’e kadar CPS’in performansına göre ödenecek biçimde satın alma konusunda anlaşmaya vardı. Repay, bu devralmayla eğitim, hükümet, medya sektörlerine giriş yapmanın yanında B2B sağlık hizmetleri işini de büyütmeyi amaçlıyor.[4]

VESTEL

  • Vestel, Avrupa’da beyaz eşya pazarında ciddi pazar gücüne sahip Britanya merkezli Croslee PLC şirketine ait “Hostess” ve “White Knight” markalarının Avrupa’daki satış hak ve yetkilerini, domain adlarını, üretim, isim ve fikri mülkiyet haklarını satın aldı.Vestel CEO’su Turan Erdoğan’a göre söz konusu stratejik hamlenin başlıca amacı şirketin İngiltere’deki konumunu sağlamlaştırmak iken aynı zamanda farklı pazarlarda da etkin olarak Türkiye’nin ihracatına katkıda bulunmak.[5]


II. Halka Açılma


THREADUP

  • ABD merkezli online kullanılmış kıyafet perakende satış hizmetleri sunan ThreadUp, ilk halka arz için SEC’e başvurusunu gerçekleştirdi. Şirket henüz halka açılmanın boyutuna ya da hisselerin bedel aralığına ilişkin bir açıklamada bulunmadı. E serisi yatırımcılarından Goldman Sachs’ın şirketin kote edilmesinde danışmanlık verdiği rapor edildi. Bloomberg’in Ağustos’ta haberleştirdiği üzere şirket, önümüzdeki yıl halka açılmayı planlarken, halka açılmadan 200 milyon ila 300 milyon dolar arasında gelir elde etmeyi planlıyor.[6]


III. Yatırımlar


Yabancı Yatırımlar


KANSER ARAŞTIRMALARI

  • Hisseleri NASDAq borsasında işlem görmekte olan ve yürüttüğü kanser tedavisi araştırmaları ile bilinen Seagen’in borsaya ihraç ettiği ve her biri 200 dolar değerindeki hisselerinin 5 milyon adeti Merck Co. tarafından satın alınarak gerçekleştirilen 1 milyar dolar değerinde yatırımda sona gelindi. Söz konusu yatırımın amacının, şirketin göğüs kanseri ve diğer tümörlere tedavi amacıyla klinik çalışmalarını yürüttüğü Ladiratuzumab Vedotin adlı ilacın birlikte geliştirilmesi ve piyasaya sürülmesi olduğu açıklandı. Merck Co tarafından gerçekleştirilen yatırım sayesinde şirket, çalışmalarına hız kazandırmak için gereken finansmanı sağlamış oldu. Merck ve Seagen arasında varılan anlaşmaya göre iki şirket, ilacın piyasaya sürülmesinden elde edilecek gelirleri eşit biçimde bölüşecek. ABD, Kanada ve AB’de pazarlama ve piyasaya sürülmesine Seagen öncülük ederken; Merck, bu pazarlar dışındaki pazarlarda geliştirilen ilacın piyasaya sürülmesine öncülük edecek.[7]


FIN-TECH

  • Zürih merkezli İsviçre şirketi UBS Group AG’ye ait banka UBS tarafından fin-techlerin gelişimine hız vermek amacıyla dijital girişimlere yönelik 200 milyon dolar değerinde yatırım gerçekleştirileceği açıklandı. UBS Next adıyla duyurulan yatırım projesine göre, portfolyo, anlaşma akışının başlaması için girişim sermayesi fonu Anthemis ile işbirliği içerisinde başlatılacak. Ayrıca Banka doğrudan gerçekleştireceği yatırımları da değerlendirecek. UBS, söz konusu yatırımlar sayesinde fin-tech ekosistemi ile olan bağlarını güçlendirerek finans alanında gerçekleşen dijital inovasyonun getireceği yeniliklere doğrudan erişerek gelirlerini artırmayı amaçlıyor.[8]


E-TİCARET

  • Pandemi döneminde dışarıya çıkmadan eve yiyeceklerin sipariş edilmesine imkan kılmasıyla tanınan ve büyüyen Instacart, Haziran ve Temmuz aylarında sırasıyla topladığı 225 milyon dolar ve 100 milyon dolar değerindeki yatırımların ardından bu kez de D1Capital ve Valiant Peregrine Fund tarafından liderlik üstlenilen yatırım turunda 200 milyon dolarlık yatırım aldı ve şirketin değerlemesi 17,7 milyar dolara ulaştı. Girişim, yeni yatırımını pazarlama ve müşteri memnuniyetine yönelik güncelleştirmeler için harcamayı planlıyor. Değerlemesi kısa sürede iki katına çıkan girişimin henüz halka açılma konusundaki planları netleşmemiş olsa da salgın sonrasında halka arza konusunda bir karara varacakları öngörülüyor.[9]


Yerli Yatırımlar


TURİZM

  • Mesut Ok tarafından AdviceAI.com altında geliştirilmiş olan ve seyahat acentelerine özgü bulut tabanlı çözümler sunan Minirez, Dubai merkezli H&S Holding’den 5 milyon TL değerleme ile yatırım aldı ve bu yatırımla şirketin hisselerinin %15’i H&S’ye geçti. Minirez, bulut tabanlı yapay zeka; fiyat skorlama, rezervasyonlar, çevrimiçi check-in yapma, karavan ve benzeri birçok hizmeti gerçek zamanlı sunan bir B2C yatak bankası niteliğinde. Girişim, üye seyahat acentelerine çeşitli B2C paket turlar sunarken aynı zamanda hedef bölgede yer alan birçok oteli de sisteme dahil ederek acentelerin portföylerini geliştirmesine katkıda bulunuyor. Minirez, oteller için de online check-in, fiyat güncellemesi, web-sitesine rezervasyon motoru eklenmesi gibi bulut tabanlı çözümler sunuyor.[10]


LOJİSTİK

  • Amazon, Etsy, ebay gibi platformlar üzerinde ihracat ve ithalat faaliyetlerinde bulunan ve yurtdışı pazarlarında ürünlerini pazarlayan girişimcilere entegre ve kolay lojistik çözümler bulma ve lojistik süreçleri yönetme hizmetleri sunan yerli girişim Navlungo, Seri A öncesi turda, dahil olduğu innovative21st hızlandırma yatırım programı kapsamında Akiş GYO, Akkök Holding ve Etki Yatırım Girişim ve diğer çeşitli yatırımcıların olduğu gruptan 250 bin dolar değerinde yatırım aldı. Söz konusu yatırımın, şirketin globalleşme çabalarına büyük bir katkısı olacak. Özellikle pandemi sürecinde hızlı bir büyüme ivmesi yakalamayı başaran girişim mevcut yatırımcılarına ilave olarak 2021 yılı içinde yeni girişim sermayesi fonları yardımıyla Seri A’da 2 milyon dolara yakın yatırım almayı bekliyor.[11]


EĞİTİM TEKNOLOJİLERİ

  • Eğitim teknolojileri alanında çocuklara yönelik dijital çözümler sunan, Türkiye’de kurulduğu tarihten iki yıl sonra merkezini İngiltere’ye taşıyan ve Ekim ayının başında İngiltere merkezli en büyük kitle fonlama (crowd-funding) platformlarından biri olan Seedrs üzerinde yatırım turuna çıkmış olan yerli girişim Twin, turun bitmesine 25 gün kala hedeflediği yatırım eşiğini aşarak toplamda 209 platform yatırımcısından toplamda 772 bin pound yatırım toplamayı başardı. İçeriklerinin hazırlanmasında Imperial College London ve UCL gibi İngiltere’nin saygın eğitim kuruluşlarından destek alan girişim, pandemi döneminde çocukların gerçek ilgi alanlarını keşfetmelerini sağlamayı ve çocuklara yönelik kişiselleştirilmiş eğitim önerileri sunmayı amaçlıyor.[12]


IV. Genel Haberler


GOOGLE HEALTH AI ÇÖZÜMLERİ

  • Google, kanser hastalarına radyoterapi tedavisinin sağlanmasında yapay zekanın kullanılması konusunda Mayo Clinic ile işbirliğine gitti. Google’a göre mevcut durumda çok az sayıda radyoterapi uzmanı var bu da kanser hastalarının çok uzun süreler tedavi için beklemesine sebep oluyor. İki şirketin işbirliği, bazen tek bir hasta için 7 saatin üzerine çıkabilen tedavi planlama süresinin düşürülmesini sağlayacak. Şirketlerin birlikte geliştireceği algoritma, doktorlara sağlıklı doku ve organları tümörlerden ayırabilmeleri için yapay zekadan yararlanma imkanı sunacak.[13]


SHOPIFY FULLFILMENT SERVICES


  • Pandemi sürecinde küresel ölçekte büyüme ivmesi gösteren e-ticaret hacminden yılın ikinci çeyreğinde iki katına çıkardığı gelirleriyle büyük bir pay alan Ottowa merkezli e-ticaret şirketi Shopify Inc., platformunda satış yapan satıcıların ürünlerinin dağıtımı için sunduğu hizmetleri de genişletme yönünde çalışmalar yürütüyor. Platformda faaliyet gösteren online satıcıların ürünlerinin depolanması, paketlenmesi ve kargolanması konusundaki hizmetlerin genişletilmesi, şirketin e-ticaret platformunu daha fazla satıcı için çekici hale getirirken, daha fazla satıcının platformda satışa başlaması da şirketin söz konusu fiziksel hizmetlerinin daha da gelişmesini ve gelirlerinin artmasını sağladı. Shopify, özellikle KOBİ’lerin tüketiciye erişebilmesi için önemli rolü olan bu hizmetlere yönelik çalışmalarını, şirketin önümüzdeki 5 yıl içerisinde satıcılarla depo operatörlerinin iletişimini ve networkünü güçlendirecek yazılıma da 1 milyar doların üzerinde yatırım yapmayı planlıyor. Amazon’un fiziksel dağıtım hizmetlerine rakip olma amacı güden Shopify’ın cüzi bedellerle sunduğu fulfilment hizmetleri sayesinde satıcılar pazar liderleriyle rekabet edebilecek.[14]


LEGAL-TECH

  • Hindistan-Bombay merkezli, ülkenin en büyük hukuk firması Cyril Amarchand Mangaldas (CAM), legal-tech kuluçka programının ikinci aşamasını açıkladı. Buna göre firma, seçtiği 3 veya 5 startup için 10 haftalık bir süreçte mentorluk hizmeti vererek bu tür hukuk firmalarının, şirketlerin hukuk hizmetlerinin veya yasal bağımsız faaliyet yürüten meslek erbabının uygulamadaki ihtiyaçlarına çözümler geliştirecek. Kuluçka için kabul edilen legal-techler ise Kasım’ın ortalarında açıklanacak. Tipik girişim geliştirme kuluçkalarının aksine, CAM, girişimlere doğrudan finansal yatırım yapma yoluna gitmiyor. Bunun yerine girişimlerin süreç içerisinde gösterdiği gelişim bazında finansal yatırım yapma opsiyonunu sonraya saklıyor. Firmaya göre kuluçkanın şimdilik temel amacı, bu legal-tech girişimlerine fikri destekte bulunmak. Kuluçkanın ilk bölümünün kazananlarından olan LegalMind, mahkeme kararlarını parçalayarak analiz eden bir yapay zeka geliştirmişti.[15]


YAPAY ZEKA

  • Çift kanatlı girişimcilik ekosistemi YGA girişimlerinden, görme engellilerin sosyal hayata katılabilmesi amacıyla yapay zeka destekli akıllı baston geliştiren İstanbul merkezli teknoloji girişimi WeWalk, Microsoft tarafından hazırlanan Erişilebilirlik için Yapay Zeka programına girmeye hak kazanan ilk girişim oldu. Daha önce TIME dergisi tarafından 2019’un en iyi icatlarından biri seçilen ve 2019 ve 2020’de çeşitli prestijli uluslararası ödüllere layık görülen icadın sahibi girişim 37 ülkede binlerce görme engelliye ulaşmayı başardı. 5 yıl sürecek olan 25 milyon dolar bütçeli program kapsamında baston kullanıcılarının hareketlerini ölçümleyip kişiye özel geri bildirimler verme ve görme engellilerin yolculuk deneyimlerini geliştirmek adına sesli asistan özelliklerini yapay zeka aracılığıyla geliştirmek ve görme engellilerin bağımsız hareket kabiliyetlerini artırıcı çözümler sunmak için çalışacak.[16]


MEVZUAT DEĞİŞİKLİĞİ

  • Fon ihtiyacı olan girişimcilerin ve fon kurucu veya yöneticilerinin piyasalardaki sorunlarına çözümler sunmak amacıyla çalışmalarını hızlandıran SPK, 9 Ekim 2020 tarihinde III-52.4.b sayılı Girişim Sermayesi Yatırım Fonlarına İlişkin Esaslar Tebliği (III-52.4)’nde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ yayınladı. Tebliğ kapsamında bir şirketin ne zaman bir girişim olarak tanımlanabileceği, yatırımlara ilişkin olarak fon bilgilendirme dokümanlarında yer alan bilgilerin değişikliğinin hangi hallerde stratejik değişiklik olarak sayılarak yatırımcılara katılma paylarını fona iade hakkının verilmesine yol açabileceği, yatırımcıların katılım paylarını fona iade hakkının nasıl sınırlandırılacağı, fona iade yöntemleri konusunda sunulan farklı alternatifler, fona borç verme imkânı, katılma payının başka para birimleri üzerinden sağlanması imkânı, katılma paylarının ihracının ardından katılma fonuna yeni bir kaynağın sağlanması durumunda yatırımcılar arasında meydana gelebilecek eşitsizliklerin giderilmesine ilişkin önlemleri de içeren birçok konuda çeşitli değişiklikler getirildi. Ayrıca Tebliğ’in 21.maddesine getirilen ek fıkraya göre bundan böyle bir fon tarafından bir girişim şirketini temsil eden tüm payların satın alınması veya girişim şirketinin yönetiminin tamamen fona geçmesi halinde bu tebliğ kapsamında bir Pay Sahipliği Sözleşmesi imzalanmasına gerek olmayıp yalnızca bir pay devri sözleşmesinin imzalanması yeterli olacak. Önceden kurulmuş olan fon kuruluşlarının ilgili değişikliklere uyum sağlaması için 31.12.2020 tarihinde sona erecek bir geçiş süreci öngörüldü.


V. Kadın Girişimciler: TIRPORT

Burcu Kale, teknolojik yenilikleri ve mobil uygulamaları doğrulayan ve sorgulayan, onların ticari projeksiyonunu çizen ve girişimlerin “fikirden ürüne” yolculuğunda yanında olan ve Türkiye’nin ilk internet teknolojileri kuluçka şirketi olan AB PLUS Bilgi Teknolojileri A.Ş.’nin kurucularından ve yönetim kurulu üyelerinden biridir.


TIRPORT ise Burcu Kale’nin hem kurucularından biri hem de CMO (Baş Pazarlama Yöneticisi)’su olduğu, taşınması gereken yükü ve bununla ilgili lojistik çözümlere ihtiyacı olan yük verenler ile kamyoncuların ve yük taşıyan filoların bir araya getiren bir dijital girişimdir. Üstelik uygulamanın sunduğu çözümler bununla da bitmemekte, platform üzerinden aynı zamanda devam eden lojistik operasyonlarını gerçek zamanlı ve konum bazında izleme imkânı sunulmaktadır. Üstelik yük verenler memnun kaldıkları şoförleri güvenilir kamyoncu olarak işaretleyerek platform üzerinde kendi taşıyıcı portföylerini de yaratabilmektedirler. Yapay zekâ algoritmalarıyla desteklenen uygulama sayesinde yük taşıyıcılar gidiş dönüş yükü bulmakta zorluk çekmezken, büyük yük verenler günde yüzlerce karayolu taşıyıcısından oluşan bir filoyu en az masrafla ellerinin altında bulundurmuş oluyorlar.[17]


VI. İstatistik: PANDEMİ SÜRECİ VE SONRASINDA HEALTH-TECH GİRİŞİMLERİ

ABD’de 20 bin yatak ve üzerii kapasitedeki çeşitli sağlık kurumlarının Bilişim Kurulu Yöneticileri (CIO) ve inovasyon liderleri ile yapılan anketin sonuçlarına göre sağlık sektörünün liderleri, hayatın eski normale geri dönüp dönmemesinden bağımsız olarak, aktif biçimde yeni health-tech girişimleriyle ticari ilişkiler kurmayı istiyor. Bu anlamda girişimlerin başarısı yalnızca sektörün ihtiyaçlarına çözümler üretmede değil aynı zamanda yatırım getirisi (ROI)’ye ilişkin net ve güvenilir verilere dayanıyor.


2020’nin ilk 3 çeyreğinin rakamlarına göre büyük sağlık kuruluşlarının çoğu derhal kullanıma uygun Covid-19’a yönelik platformlarla ilgilenirken, yılın sonlarına doğru söz konusu ilgi devam etmekle birlikte pandemi öncesi de var olan büyük ve acil sorunlara çözümler sunan platformlara olan ilgi de büyüme eğiliminde.


Buna göre ankete katılan liderler %64 oranla tele-sağlık, hasta iletişimi ve operasyonel etkinliğin artırılmasına yönelik platformlarla ticari işbirliklerine girmeyi öncelikli tuttuğunu açıklarken; münhasıran Covid-19 odaklı çözümler sunan platformlarla ortaklıklar kurmayı önceleyen liderler %20 ile en son sırada yer alıyor. Bunun sebebinin ise ülke çapında yeniden artışa geçen vaka sayısına rağmen sağlık kuruluşlarının artık pandemiyi yönetmeye elverişli altyapıya sahip olduklarına inanmaları.


Sonuç olarak bu anket, sağlık kuruluşlarının sağlık teknolojilerine yönelik inovasyon adına sağlık teknoloji girişimleriyle işbirliğine yönelik iştahına ışık tutan iyimser bir tabloyu temsil ediyor. Sektörün büyük ve acil ihtiyaçlarına çözümler üretmenin yanında yatırım getirisi (ROI) konusunda net verilerle güven veren sağlık teknolojileri girişimleri, yatırımları çekmekte daha avantajlı bir durumda. Stratejik öncelikleri ve alana kattıkları değeri doğru ilişkilendirebilen girişimler, bu karanlık dönemi bir avantaja çevirme şansını da ellerinde tutuyor.[18]


VII. Patent

ABD merkezli elektrikli pillerle çalışan şehir otobüsleri üreten ve portföyünde 58 patent başvuru olan firma PROTERRA, 200 milyon yatırım almayı başardı. Firmanın pil sistemleri ve otomatik şarj etme istasyonları sistemlerine ilişkin patentlerinden bir kısmını sunuyoruz.

  • Patent: US10017068B2 Bir elektrikli araç filosunu şarj etmeye ilişkin sistem[19]

  • Patent: US8827867B1 Elektrikli araçlara ilişkin şanzıman kontrol sistemi[20]

Son dönem sosyal medya uygulamalarının büyük çoğunluğunda yer almaya başlayan ve kullanıcıların 24 saat sonra kaybolmak üzere anlık modlarını paylaşmasına imkan veren hikaye paylaşma özelliği nihayet Spotify’a da geliyor. Portföyünde yer alan 24 kadar patentin yanında, kullanıcılarının, dinledikleri müziklere kısa hikayeler eklemelerine imkan veren özellik çoktan ABD’de tescillendi.

  • Patent: US10762885B2 Kullanıcının video içeriğiyle müzik, şarkı veya diğer medya içeriğinin birleştirilmesine ilişkin sistem ve metot.[21]


VIII. Dikkat Çeken: STETO

Bir psikiyatrist ile bir işletme hocasının bir araya gelip kurduğu hayale dayanan bir girişim olan STETO, alanında uzman hekimlerle hastaları bir araya getirmek için dijital bir aracı olma işlevini görerek sağlık sektörünü devasa bir endüstri olmaktan çıkarıp hasta ve doktor arasındaki özel bir deneyime dönüştürüyor. Beyin ve sinir cerrahisinden psikiyatriye,